Hà Nam là tỉnh đồng bằng nhỏ, giáp Hà Nội về phía Nam — chỉ 60km nhưng ít người biết đến. Điểm nhấn là quần thể chùa Tam Chúc vừa được xây dựng quy mô khổng lồ trên nền hồ núi đá vôi cổ, cùng hệ thống di tích lịch sử phong phú từ thời Trần.
Chùa Tam Chúc — Lớn Nhất Thế Giới
Huyện Kim Bảng — quần thể Phật giáo xây trên diện tích 5.100ha (tương đương 50km²), khởi công 2014, hoàn thiện giai đoạn 1 năm 2019. Được xây theo kiến trúc Phật giáo trên nền hồ Tam Chúc rộng 600ha giữa các núi đá vôi karst.
Toàn Cảnh Khổng Lồ: Từ cổng vào phải đi xe điện (30–40 phút) để đến khu chính điện vì khoảng cách quá xa. Chùa chính — Điện Tam Thế — mái cong 3 tầng, chiều cao 39m, thờ Tam Thế Phật (Phật quá khứ, hiện tại, tương lai).
Thuyền trên hồ Tam Chúc: Đi thuyền từ bến vào khu chùa chính — ngắm núi đá vôi soi bóng hồ và các tòa điện nhìn từ mặt nước. Chi phí thuyền ~50–100k/người.
Cột kinh Phật: 12 cột đá khắc kinh Phật dọc theo hồ — cao hơn 10m mỗi cột. Đây là hạng mục hoành tráng nhất về mặt nghệ thuật điêu khắc.
Lưu ý: Chùa Tam Chúc rất đông dịp lễ Phật Đản (tháng 4), Vu Lan (tháng 7), Tết. Ngày thường ít người hơn nhiều — thích hợp tham quan.
Hang Luồn — Hang Nước Huyền Bí
Trong khu vực chùa Tam Chúc — hang đá vôi chìm trong nước, thuyền chèo đi qua được. Vào hang tối hoàn toàn (chỉ ánh đèn thuyền), nghe tiếng nước nhỏ giọt và tiếng mái chèo — trải nghiệm thiền định tự nhiên.
Kết hợp với Kẽm Trống: Kẽm Trống (10km từ Tam Chúc) — hẻm núi trên sông Đáy, thuyền đi qua dưới vách đá dựng. Cảnh quan nhỏ nhưng đẹp và hiếm — một trong vài điểm còn giữ được nét hoang sơ ven sông Đáy.
Đền Trần Thương
Huyện Lý Nhân — đền thờ Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, xây trên vị trí kho lương của nhà Trần (thế kỷ 13). Lễ hội đền Trần Thương (12–14 tháng Giêng âm lịch) là một trong những lễ hội lớn nhất tỉnh — nghi lễ “phát lương” (phát gạo thánh) cho người dân đến xin lộc.
Kiến trúc đền: Hệ thống 5 tòa điện theo trục Bắc–Nam, tường gạch đỏ cổ kính. Cây cổ thụ trong sân đền hàng trăm tuổi.
Khi nào đến Hà Nam?
- Tháng 1–3 (đầu năm âm lịch): Lễ hội đền Trần Thương, không khí xuân náo nhiệt
- Tháng 4 (Phật Đản) và tháng 7 (Vu Lan): Chùa Tam Chúc đông đúc — tránh nếu không thích đám đông
- Quanh năm ngày thường: Chùa Tam Chúc yên tĩnh, chỉ vài trăm người
Đặt chỗ ở
TP Phủ Lý — 60km từ Hà Nội, nhiều khách sạn. Có thể đi về trong ngày từ Hà Nội. Hà Nam thường được ghép trong hành trình Hà Nội → Hà Nam → Ninh Bình (60km từ Phủ Lý).