Phú Thọ cách Hà Nội 80km — cao tốc Nội Bài–Lào Cai rẽ tại Việt Trì, 1–1,5 tiếng. Hoặc tàu hỏa từ ga Hà Nội đến ga Việt Trì (~2 tiếng). Đền Hùng có thể làm ngày từ Hà Nội; Xuân Sơn cần 2 ngày.
Ngày 1 — Đền Hùng
Sáng sớm (6h từ Hà Nội): Đến TP Việt Trì ~7h30, ăn sáng bún cá Việt Trì (đặc sản địa phương — bún nước dùng cá ngọt thanh).
8h30: Vào Khu di tích Đền Hùng — mua vé (~20k), bắt đầu từ Đền Hạ chân núi. Đi theo bậc đá lên dần qua Đền Trung đến Đền Thượng trên đỉnh (~30 phút leo). Tại Đền Thượng: thắp hương, nhìn ra cánh đồng châu thổ sông Hồng bao la phía dưới.
10h: Xuống phía kia núi thăm Đền Giếng và Lăng Hùng Vương. Vào Bảo tàng Hùng Vương ngay chân núi — hiểu rõ hơn về thời đại Hùng Vương và nền văn minh Đông Sơn.
Trưa: Ăn tại các quán xung quanh Đền Hùng — thịt chua Thanh Sơn (đặc sản Phú Thọ, thịt heo ủ lên men với cơm nguội — ăn ngay hoặc mua về), bánh sắn, xôi ngũ sắc.
Chiều: Ghé Làng cổ Hùng Lô (5km từ Việt Trì) — làng cổ bên sông Lô với đình làng cổ và nhà sàn truyền thống. Dạo bộ buổi chiều rất mát.
Tối: Nghỉ tại TP Việt Trì (chuẩn bị cho ngày 2 đi Xuân Sơn xa hơn).
Ngày 2 — Vườn QG Xuân Sơn
Sáng sớm (6h): Xuất phát từ Việt Trì lên huyện Tân Sơn (~70km, 1,5 tiếng đường núi). Đường đèo qua rừng thứ sinh và bản làng người Mường.
8h: Vào Vườn QG Xuân Sơn — thuê hướng dẫn viên địa phương (~150–200k) bắt buộc để vào sâu. Lộ trình phổ biến nhất: trek vào Hang Lạng (5km đường rừng, 2 tiếng). Hang động karst lớn với nhũ đá và thạch nhũ — trong hang tối và mát, cần đèn pin.
Trưa: Ăn cơm tại bản người Dao trong vùng đệm — đặc sản: thịt lợn cắp nách nướng, rau rừng, cơm lam. (~80–120k/suất).
Chiều: Trekking lộ trình ngắn thêm trong rừng, hoặc dạo bản người Dao xem dệt vải và nhà sàn. Về Việt Trì (~1,5 tiếng) rồi về Hà Nội.
Thực tế cần biết
Giỗ Tổ Hùng Vương (10/3 âm lịch): Cả nước nghỉ lễ — Đền Hùng đông hàng triệu người, đường kẹt xe từ đêm hôm trước. Nếu không có tâm lý chịu đông, nên đến trước hoặc sau lễ vài ngày.
Xuân Sơn ít phát triển du lịch: Không có nhà hàng sang trọng — homestay đơn giản trong bản (~100–200k/đêm). Mang theo nước và đồ ăn nhẹ khi trek sâu.
Đặc sản mua về: Thịt chua Thanh Sơn (~100–150k/hộp), cọ ỏm Phú Thọ (quả cọ nấu chín — ăn mặn hoặc ngọt), chè xanh Phú Thọ.